Cyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL – Carfan Abertawe

Cyflwyniad

Mae cwblhau’r Gyfres Arweinyddiaeth Uwch pum diwrnod gyda DARPL wedi bod yn un o’r profiadau proffesiynol mwyaf eglurhaol yn fy ngyrfa gyfan. Cyrhaeddais gan gredu bod ein hysgol yn gynhwysol; gadewais gan gydnabod faint mwy sydd i’w wneud. Mae’r blog hwn yn nodi’r hyn a ddysgais, sut y mae wedi newid ein harfer hyd yn hyn, a pham rwy’n credu y dylai pob arweinydd ysgol – a phob corff llywodraethu – ymgymryd â Chyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL a’r cyfleoedd ehangach sydd ar gael i sefydliadau dysgu.

Myfyrio Personol ac Atebolrwydd

Fel arweinwyr rydyn ni’n gosod y tôn ar gyfer ein diwylliant ysgol. Gofynnodd DARPL i ni archwilio ein rhagdybiaethau a’n breintiau ein hunain. Roedd y broses yn anghyfforddus i fod yn onest. Sylweddolais nad yw bwriadau da yn ddigon gan fod atebolrwydd yn gofyn am fyfyrio parhaus yn ogystal â gweithredoedd pendant.

Nid yw arweinyddiaeth ar gyfer gwrth-hiliaeth yn ychwanegiad dewisol. Mae’n arfer dyddiol y mae’n rhaid ei fodelu gan uwch staff.

Deall Rhagfarn Ddiarwybod

Un ffocws mawr y cwrs oedd edrych ar ragfarn ddiarwybod a’r ymdrech emosiynol a ddisgwylir yn aml gan ddisgyblion a staff y Mwyafrif Byd-eang i addysgu eraill. Helpodd DARPL ni i weld nad yw hyn o ganlyniad i unigolion yn unig – mae’n broblem sydd wedi’i hadeiladu yn y system. Fe wnaethom siarad am sut y gall hyd yn oed staff sydd â bwriad da roi gwynder yng nghanol pethau fel y cwricwlwm, gwasanaethau ac arddangosfeydd, sy’n gadael rhai disgyblion yn teimlo fel eu bod wedi’u gadael allan oherwydd nad yw eu straeon a’u hunaniaeth yn cael eu cynrychioli’n iawn neu eu bod yn cael eu cynnwys fel yn symbolaidd yn unig.

Mae arweinyddiaeth wrth-hiliol yn golygu sicrhau bod ysgolion, nid disgyblion lleiafrifol, yn gyfrifol am addysgu am hiliaeth.

Yr Ymerodraeth Brydeinig, Gwladychiaeth, a Dad-drefedigaethu

Cwricwlwm Cymru

Gwnaeth y cwrs ein hannog i ni edrych yn wirioneddol ar hanes yr Ymerodraeth Brydeinig a gwladychiaeth, a oedd yn hanfodol. Os ydym yn deall o ble mae hierarchaethau hiliol yn dod, mae’n ein helpu i weld pam mae rhai straeon yn ganolbwynt yn y cwricwlwm a pham mae cynrychiolaeth yn aml yn teimlo ychydig yn arwynebol. Fe wnaethom archwilio ffyrdd ymarferol o ddad-drefedigaethu cwricwlwm Cymru, fel defnyddio ystod ehangach o ffynonellau, canolbwyntio ar wahanol safbwyntiau, a chwestiynu pa wybodaeth sy’n cael ei hamlygu.

Mae dad-drefedigaethu’r cwricwlwm yn golygu mwy nag ychwanegu ychydig o bynciau newydd. Mae’n ymwneud â newid beth rydyn ni’n ei addysgu, sut rydyn ni’n ei addysgu, a sut rydyn ni’n asesu dysgu, fel bod disgyblion yn cael dysgu am ystod eang o hanesion a syniadau ym mhob pwnc.

Cynrychiolaeth, Bod yn Esiampl Dda, a Delweddau Cadarnhaol

Dangosodd DARPL i ni pa mor bwysig yw hi i ddisgyblion weld delweddau cadarnhaol ac oedolion y gallan nhw edrych i fyny atynt. Mae disgyblion yn sylwi pwy sydd yn yr ystafell ddosbarth, pwy sy’n arwain, a phwy sydd mewn gwahanol swyddi, ac mae hyn yn siapio pwy maen nhw’n meddwl sy’n ffitio i mewn. Fe wnaethom siarad am bethau fel beth sy’n cael ei arddangos, pa lyfrau sydd ar y silffoedd, a pha mor weladwy yw staff, a sylweddoli bod y dewisiadau bob dydd hyn yn dweud wrth ddisgyblion p’un a ydyn nhw’n teimlo eu bod yn cael eu croesawu ai peidio.

Mae angen cynllunio cynrychiolaeth ac iddi fod yn barhaus. Dylai staff ysgol bob amser ddangos ymddygiad cynhwysol a defnyddio iaith gynhwysol.

Addysgu Meddwl yn Feirniadol am Degwch a Chydraddoldeb

Roedd rhan o’r hyfforddiant yn ymwneud â helpu staff i ddangos i ddisgyblion sut i ofyn cwestiynau am wybodaeth newydd a meddwl am degwch a chydraddoldeb. Nid yw’n ymwneud â gwneud pethau’n wleidyddol – mae’n ymwneud â rhoi’r offer i ddisgyblion sylwi ar ragfarn, gwirio o ble mae gwybodaeth yn dod, a deall pwy sydd â phŵer.

Dylai disgyblion gael eu dysgu i gwestiynu gwybodaeth a meddwl am degwch ym mhob pwnc, yn hytrach na derbyn yr hyn a ddywedir wrthyn nhw.

Gwneud Ysgol yn Gynhwysol i Ddisgyblion Mwyafrif Byd-eang

Gwnaethom siarad am beth mae cynhwysiant go iawn yn ei olygu i ddisgyblion Mwyafrif Byd-eang. Mae’n ymwneud â gwneud yn siŵr bod y cwricwlwm yn berthnasol, gan addysgu mewn ffyrdd sy’n parchu gwahanol ddiwylliannau, trin digwyddiadau mewn ffordd deg ac adferol, a gwrando ar ddisgyblion yn wirioneddol. Nid yw cynnal wythnos thema neu osod arddangosfa yn ddigon. Mae angen i gynhwysiant gael ei adeiladu ym mhopeth y mae’r ysgol yn ei wneud, o bolisïau i ymarfer bob dydd a’r canlyniadau a welwn.

Mae cynhwysiant gwirioneddol yn weithredol ac yn sicrhau bod disgyblion yn profi ymdeimlad o berthyn ac yn cael cyfleoedd teg i lwyddo, yn hytrach na chymryd rhan mewn digwyddiadau ysgol achlysurol.

Yr Hyn Rydym Wedi’i Wneud Hyd Yma

Rydym wedi cymryd camau i drosi dysgu yn weithredu:

• Hyfforddiant staff gan dynnu ar adnoddau DARPL fel bod pawb yn deall ac yn defnyddio’r un iaith.

• Adolygu polisi i sicrhau bod ein gweithdrefnau’n adlewyrchu egwyddorion gwrth-hiliol.

• Penodi Llywodraethwr Gwrth-Hiliol – Tegwch ac Amrywiaeth

• Adolygu arferion recriwtio i wella cynrychiolaeth a lleihau rhagfarn.

• Cryfhau llais y disgybl a chynllunio grŵp Hyrwyddwyr Gwrth-Hiliol i rymuso dysgwyr ymhellach.

• Alinio Cynllun Gweithredu Gwrth-Hiliol â’n Cynllun Datblygu Ysgol i sicrhau atebolrwydd a thegwch.

• Diwygio ein dull o ymdrin â digwyddiadau hiliol i fod yn fwy adferol, tryloyw a chyson.

Camau Nesaf a Blaenoriaethau Ymarferol

Er mwyn sicrhau nad ydym yn ‘ticio blychau’ yn unig, rydym yn bwriadu canolbwyntio ar:

• Edrych yn fanylach ar ein cwricwlwm ym mhob pwnc, fel y gallwn weld lle mae pethau ar goll a chynnwys lleisiau mwy amrywiol.

• Olrhain sut mae disgyblion Mwyafrif Byd-eang yn gwneud, gan sicrhau bod pawb yn cael cyfle teg i wneud yn dda a theimlo’n ddiogel.

• Cynnig cyfleoedd mentora ac arweinyddiaeth fel y gall mwy o staff o wahanol gefndiroedd symud i swyddi uwch.

• Cynnal adolygiad o’r cwricwlwm ar draws pob pwnc i nodi meysydd a hepgorwyd ac ymgorffori ystod ehangach o safbwyntiau.

• Sicrhau bod disgyblion yn cael dweud eu dweud yn y cwricwlwm fel y gallan nhw helpu i siapio’r hyn maen nhw’n ei astudio a sut maen nhw’n ei ddysgu.

Mae angen i newid fod wedi’i gynllunio, ei gefnogi a hawdd ei wirio.

Eiriolaeth ar gyfer Hyfforddiant DARPL a Hyfforddiant Gwrth-Hiliol

Statudol ar gyfer Cyrff Llywodraethu

Ar ôl cwblhau Cyfres Arweinyddiaeth Uwch pum diwrnod DARPL, rwy’n credu y dylai pob arweinydd sy’n gysylltiedig â system ysgol ac addysg fynychu rhaglen DARPL. Mae Cyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL yn darparu persbectif arweinyddiaeth nad yw’n cael ei gynnig fel arfer gan sesiynau hyfforddi amrywiaeth confensiynol.

Byddwn i hefyd yn eiriol dros hyfforddiant gwrth-hiliol gorfodol ar gyfer Cyrff Llywodraethu ysgolion. Mae llywodraethwyr yn gyfrifol am bennu cyfeiriad strategol ysgolion a goruchwylio gweithredoedd arweinwyr, felly mae’n hanfodol bod ganddyn nhw’r sgiliau i nodi achosion o hiliaeth o fewn y system a sicrhau bod digon o gymorth yn cael ei ddarparu ar gyfer gwaith tegwch ystyrlon.

Os nad yw arweinwyr yn deall gwrth-hiliaeth, bydd anghydraddoldeb yn parhau. Mae gwneud hyfforddiant yn orfodol yn golygu bod tegwch yn dod angenrheidiol i lywodraethwyr ysgolion – gallwn weithredu’r disgwyliad hwnnw fel arweinwyr yn ein hysgolion.

Casgliad

Gwnaeth cymryd rhan yng Nghyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL newid sut rwy’n ystyried beth mae’n ei olygu i arwain yn gynhwysol. Yn hytrach na dim ond teimlo’n hyderus am ein bwriadau da, rwy’n teimlo cymhelliant i weithredu go iawn. Rydyn ni wedi dechrau diweddaru ein polisïau, ein harferion, a’n diwylliant ysgol, ond mae mwy i’w wneud o hyd. Byddwn i’n annog penaethiaid a llywodraethwyr eraill i gymryd rhan yn y continwwm DARPL, ymrwymo’n wirioneddol i newid pethau er gwell, a chadw ei gilydd yn atebol. Mae pob disgybl yn haeddu ysgol lle maen nhw’n teimlo eu bod yn cael eu gweld, eu parchu, ac yn cael y cyfle i ffynnu.

Beth fyddwch chi’n ei wneud nesaf yn DARPL?

I gael gwybod mwy am fynychu’r Gyfres Arweinyddiaeth Uwch (ELS): https://darpl.org/community-of-practice/enhanced-leadership-series/

I gael gwybod mwy am ymuno â Rhwydwaith Eiriolaeth DARPL (DAN): https://darpl.org/community-of-practice/advocacy-network/