Wrth edrych yn ôl ar y flwyddyn academaidd ddiwethaf, rwy’n teimlo’n falch iawn o’r camau y mae ein cymuned ysgol wedi’u cymryd. Mae gweithio gyda’r rhwydwaith DAN (Amrywiaeth a Gwrth-Hiliaeth) wedi bod yn agoriad llygad, weithiau’n heriol, ond bob amser yn werth chweil. Mae wedi fy ysgogi i oedi a gofyn: ydyn ni wir yn dangos i bob plentyn eu bod nhw’n bwysig? Pa negeseuon cynnil y gallent fod yn amsugno – o’n coridorau, ein harddangosfeydd, neu hyd yn oed ein hiaith bob dydd – sy’n siapio sut maen nhw’n gweld eu hunain ac eraill?

Mae ein hysgol mewn cyfnod o newid cyffrous. Dros y tair blynedd diwethaf, mae ein cymuned wedi dod yn gyfoethocach o ran ieithoedd, diwylliannau a phrofiadau byw. Mae’r amrywiaeth hon wedi bod yn gryfder, ond mae hefyd wedi ein herio i fyfyrio’n onest: a yw ein harferion, ein hethos a’r drefn bob dydd yn yr ysgol yn diwallu anghenion pob disgybl a theulu mewn gwirionedd?

Gwrando a Dysgu

Un o’n camau cyntaf, yn syml, oedd gwrando. Fe wnaethom gynnal prynhawn Coffi a Chlonc, gan wahodd teuluoedd i rannu eu safbwyntiau. Rwy’n gwybod pa mor anodd oedd hi i rai o’r rhieni siarad yn agored am hiliaeth; i lawer, roedd y profiadau’n rhy boenus i’w mynegi, tra nad oedd eraill yn barod i ymddiried yn yr ysgol eto. Ac eto, roedd creu’r gofod hwnnw yn hanfodol. Ers hynny, rydw i wedi sylwi bod teuluoedd yn fwy parod i fynd at y tîm arwain, gan ddechrau sgyrsiau nad oeddent wedi bod yn digwydd gynt. Mae hyn yn gynnydd, er fy mod yn gwybod bod mwy o waith i’w wneud.

Myfyrio ar Ein Cwricwlwm Cudd

Fe wnaethom hefyd archwilio’r “cwricwlwm cudd” – y gwersi tawel y mae plant yn eu hamsugno trwy’r hyn maen nhw’n ei weld, ei glywed a’i brofi bob dydd. Arweiniodd y myfyrdod hwn at newidiadau gweladwy ar draws yr ysgol: 

• Mae ein corneli darllen bellach yn cynnwys llyfrau sy’n dathlu amrywiaeth ac yn herio ystrydebau.
• Mae ardal y dderbynfa bellach yn croesawu ymwelwyr gyda baneri rhyngwladol, arwydd Croeso a chwpwrdd cymunedol gyda bwydydd amrywiol sy’n adlewyrchu Cymru fodern. 
• Mae arddangosfeydd yn y coridorau a’r ystafelloedd dosbarth yn dathlu’r ieithoedd a’r diwylliannau niferus yng nghymuned ein hysgol. 
• Rydym wedi cyflwyno’r ‘Halo Code’ i’n polisi yn ffurfiol. Mae hyn yn cydnabod ac yn amddiffyn hawl disgyblion i wisgo eu gwallt, steiliau a gweadau naturiol gyda balchder. Mae cyflwyno’r cod hwn eisoes wedi cael effaith ystyrlon, gan sicrhau bod plant yn teimlo bod eu hunaniaeth yn cael ei pharchu, ei dathlu, ac nad yw byth yn rhwystr i berthyn.

Un o’r datblygiadau mwyaf ysbrydoledig yw ymgorffori’r rhaglen ‘No Outsiders’. Trwy lyfrau stori sy’n ysgogi’r meddwl, mae ein disgyblion wedi archwilio themâu cydraddoldeb, gwahaniaeth a pherthyn. Mae gwylio nhw’n siarad gyda gonestrwydd ac empathi am y pynciau hyn wedi rhoi boddhad mawr.

Fy Nhaith Arweinyddiaeth Fy Hun

Mae’r gwaith hwn hefyd wedi bod yn bersonol iawn. Dros y flwyddyn ddiwethaf, rydw i wedi cymryd rhan yn y Gyfres Arweinyddiaeth Uwch gyda DARPL. Fe wnaeth pob gweithdy ysgogi myfyrdod – ar fy nealltwriaeth fy hun, ac ar sut y gallaf arwain yr ysgol ymlaen. Mae’r myfyrdodau hyn yn llywio ein camau nesaf. Yn y flwyddyn i ddod, rwy’n bwriadu rhannu deunyddiau darllen wedi’u dewis yn ofalus gyda staff a chanolbwyntio ar fireinio’r iaith, y gweithdrefnau a’r sgriptiau a fydd yn ein helpu i gyd i deimlo’n hyderus ac yn gyson wrth fynd i’r afael â rhagfarn neu hiliaeth. Rhaid i mi hefyd gydnabod fy Nirprwy Bennaeth. Dros y flwyddyn, mae ei dealltwriaeth o waith amrywiaeth a gwrth-hiliaeth wedi tyfu’n sylweddol. Mae ei hangerdd, ei hymrwymiad a’i mewnwelediad yn gyrru cynnydd ac yn helpu i lunio diwylliant ysgol mwy cynhwysol.

Edrych Ymlaen

Mae effaith ein gwaith eisoes yn amlwg. Mae disgyblion yn fwy hyderus yn dathlu pwy ydyn nhw. Mae teuluoedd yn dechrau teimlo eu bod yn cael eu cydnabod a’u gwerthfawrogi. Mae staff yn teimlo eu bod wedi’u paratoi’n well i herio rhagfarn a meithrin cynhwysiant. Eto i gyd, mae ein taith ymhell o fod ar ben. Fel Pennaeth, rwy’n gwbl ymrwymedig i barhau â’r gwaith hwn, i ddyfnhau ein cydweithrediad â rhwydwaith DAN, ac i sicrhau y gall pob plentyn ymfalchïo yn pwy ydyn nhw, a bod pob teulu’n teimlo eu bod yn wir yn perthyn. Gyda’n gilydd, rydym yn adeiladu ysgol lle mae amrywiaeth yn cael ei ddathlu, tegwch yn cael ei fyw, a chynhwysiant yn real.