Roedd ymuno â Chyfres Arweinyddiaeth Uwch (ELS) DARPL yn un o’r profiadau dysgu mwyaf dylanwadol i mi erioed ei gael. Cyn dechrau, roeddwn i’n meddwl fy mod i’n deall gwrth-hiliaeth yn dda, ond yn fuan dangosodd y cwrs a’r gymuned ddysgu i mi fod fy safbwyntiau wedi’u siapio gan fylchau, rhagdybiaethau, a bod yn rhan o arwain system addysg a oedd yn aml yn adrodd stori gyfyngedig am hil a hanes.

Cyn ac Ar ôl: Sut newidiodd fy nealltwriaeth

Cyn y rhaglen ELS, roeddwn i’n gweld hil a hiliaeth yn bennaf fel materion yn ymwneud â lliw croen neu weithredoedd hiliol amlwg. Heriodd DARPL hyn ar unwaith. Newidiodd dysgu am y Mwyafrif Byd-eang sut roeddwn i’n meddwl am yr iaith ddiffygiol roeddwn i wedi’i derbyn ers blynyddoedd. Dangosodd sesiynau ar Gynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol, diffiniadau o hiliaeth, a’r syniad o hil fel adeiladwaith cymdeithasol pa mor gyfyngedig oedd fy nealltwriaeth a sut i ddatblygu yn fy nysgu fy hun a dylanwadu ar eraill trwy fy arweinyddiaeth.

Mae’r dysgu proffesiynol hwn wedi fy ngwthio i fyfyrio ar sut mae fy addysg fy hun wedi siapio fy myd-olwg. Cefais fy nysgu am fersiwn o hanes yr Ymerodraeth Brydeinig a oedd yn portreadu gwladychu fel proses gwbl waraidd a chadarnhaol. Roedd straeon teuluol a glywais o fy mhlentyndod yn atgyfnerthu’r hen addysg. Mae Cyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL ac adnoddau DARPL wedi fy helpu i gydnabod anghywirdeb ac effaith y naratif hwnnw ar fy rhagfarn fy hun mewn un stori.

Ar ôl y cwrs DARPL, nid yw gwrth-hiliaeth bellach yn rhywbeth rwy’n ei weld yn adweithiol; rwy’n gwybod ei fod yn waith parhaol y mae’n rhaid ei fewnosod mewn strwythurau, cwricwlwm a pherthnasoedd cymunedol. Gallaf ymrwymo i hynny fel arweinydd ym maes addysg. 

Sut newidiodd y sesiynau fy ymwybyddiaeth a’m hyder

Cryfhaodd y rhaglen ELS fy hyder wrth arwain gwaith gwrth-hiliol ar draws yr ysgol. Mae trafodaethau am wrthsefyll “diwylliant cwblhau” wedi fy helpu i ymwrthod â’r syniad bod gwrth-hiliaeth yn rhestr wirio sydd ag amserlen benodol. Mae’n ymrwymiad parhaus, parhaol sy’n gofyn am chwilfrydedd, teimlo’n anghysurus ac atebolrwydd. Eglurodd Map Tiwb DARPL sut y gellir dilyniannu dysgu proffesiynol ar gyfer staff, llywodraethwyr a rhanddeiliaid y gymuned ddysgu gyfan.

Roedd clywed gan siaradwyr o fewn Cymuned Ymarfer DARPL megis Kwame Boateng, Rachel Clarke a Karen Brooke yn tynnu sylw at brofiadau byw nad oeddwn yn gyfarwydd â nhw o’r blaen. Bu i’w mewnwelediad gonest fy helpu i deimlo’n fwy parod i nodi rhagfarn, herio straeon unigol a gweithredu’n benderfynol pan fydd digwyddiadau hiliol.

Dysgu o’r sesiwn Diwylliant. Cwricwlwm a Chymuned

Roedd y sesiwn a oedd yn archwilio’r cwricwlwm a’r gymuned gyda Kwame yn drobwynt. Fe wnaeth fy helpu i ddeall y gwahaniaeth rhwng amrywio cynnwys a’i ddad-drefedigaethu yn wirioneddol. Mae cysyniadau fel osgoi’r stori unigol, deall byd-olygon a mewnosod perthyn trwy’r cwricwlwm wedi dylanwadau’n uniongyrchol ar fy syniadau am gyfeiriad ein hysgol.

Roedd enghreifftiau a archwiliais megis Ida B. Wells, Bhikaji Cama a Chofeb Rhyfel y Caribî yn adlewyrchu’r hyn y mae ein Cynllun Cydraddoldeb Strategol yn galw amdano: cwricwlwm sy’n adlewyrchu amrywiaeth lleol, cenedlaethol a rhyngwladol. Mae Cyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL wedi newid fy ffocws o ychwanegu ffigurau amrywiol o bryd i’w gilydd neu ddigwyddiadau untro i adeiladu cwricwlwm sy’n cael ei yrru gan gysyniadau lle mae persbectif lluosog yn gyson yn norm.

Sut rwy’n bwriadu gweithredu’r dysgu hwn

Mae Cyfres Arweinyddiaeth Uwch (ELS) DARPL wedi ysgogi cysondeb cryf â’n Cynllun Cydraddoldeb Strategol (CCS) a Chynllun Datblygu’r Ysgol, ac mae dysgu eisoes wedi dechrau llunio blaenoriaethau. Mae’r camau allweddol y byddaf yn eu cymryd yn cynnwys:

• Cwblhau a gweithredu ein Polisi Gwrth-Hiliaeth sy’n cyd-fynd â Chynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol.
• Defnyddio Map Tiwb DARPL ac adnoddau i gynllunio hyfforddiant staff blaengar.
• Diwygio ein cynllun Crefydd Gwerthoedd a Moeseg a chynllunio thema drawsbynciol fel bod amrywiaeth yn cael ei fewnosod, nid ei ychwanegu.
• Cryfhau ein dull Ymweliadau ac Ymwelwyr, gan sicrhau bod ystod eang o gymunedau’n cael eu cynrychioli.
• Sicrhau cofnodi enwau seinegol, gwybodaeth am geisiadau noddfa a phrosesau derbyn cynhwysol.
• Mewnosod lleisiau disgyblion a’r syniad o berthyn trwy waith Ysgol Noddfa gan dynnu ar DARPL.
• Gweithio gydag ysgolion clwstwr ar brosiectau gwrth-hiliol ar y cyd gan dynnu ar Gymuned Ymarfer DARPL.

Mae Cyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL wedi newid fy ffordd o feddwl o weld gwrth-hiliaeth fel cyfrifoldeb pwysig i’w weld fel rhywbeth sylfaenol i arweinyddiaeth, dylunio cwricwlwm ac adeiladu cymunedau. Mae wedi fy ngwneud yn fwy ymwybodol, yn fwy hyderus, wedi fy ysbrydoli ac wedi fy ngwneud yn llawer mwy ymroddedig i arwain a dylanwadu ar y gwaith hirdymor sydd o’n blaenau.

I ddarganfod mwy am ymuno â Rhwydwaith Eiriolaeth DARPL (DAN) (dilynwch y ddolen hon): Rhwydwaith Eiriolaeth – DARPL

I ddarganfod mwy am fynychu’r Gyfres Arweinyddiaeth Uwch (dilynwch y ddolen hon): Cyfres Arweinyddiaeth Uwch – DARPL