Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, rydyn ni wedi cael y fraint o wylio ein hysgol yn parhau i dyfu i fod yn gymuned lle mae pob plentyn, teulu ac aelod o staff yn cael eu gweld, eu gwerthfawrogi a’u dathlu. Wrth i ni fyfyrio ar ein gwaith mewn perthynas â gwrth-hiliaeth a chynhwysiant, cawn ein taro gan ba mor bell rydyn ni wedi dod a pha mor ddwfn y mae’r gwerthoedd hyn bellach wedi’u gwreiddio ym mywyd yr ysgol. Mae’r myfyrdod hwn yn dilyn ein cyfnod ar Gyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL a’n cyfranogiad fel ysgol mewn prosiect ymchwil ac ymholiad DARPL.

Murlun sy’n siarad Mwy na Geiriau

Un o’r pethau mwyaf pwerus sy’n ein hatgoffa o’n hymrwymiad yw murlun gwrth-hiliol Molara Awen, a wnaed fel rhan o brosiect gyda Chyngor Celfyddydau Cymru. Bob tro rydyn ni’n cerdded heibio iddo, rydyn ni’n gweld disgyblion yn oedi i edrych i fyny, yn pwyntio, yn gofyn cwestiynau neu’n gwenu. Mae’n fwy na darn o gelf—mae’n ddatganiad o bwy ydyn ni fel ysgol. I rieni ac ymwelwyr, mae’n cyfathrebu ar unwaith: Mae hwn yn ofod sy’n gwerthfawrogi amrywiaeth ac yn sefyll yn gadarn yn erbyn hiliaeth. I’n plant, mae’n normaleiddio mewn ffordd dawel y sgyrsiau rydyn ni’n eu cael am hunaniaeth, perthyn a thegwch.

Cyflwyno Gwrth-hiliaeth i bob ystafell ddosbarth

Mae adnoddau fel No Outsiders a Think Equal wedi bod yn gonglfaen wrth helpu disgyblion i ddeall gwahaniaeth, caredigrwydd ac empathi mewn ffyrdd sy’n teimlo’n naturiol ac yn briodol i’w hoedran. Rydyn ni wedi sylwi ar ddisgyblion yn dod yn fwy hyderus wrth herio annhegwch, wrth gefnogi ffrindiau a siarad yn agored am eu teimladau. Yr hyn sy’n wych yw nad yw cynhwysiant yn rhywbeth rydyn ni’n ei droi ymlaen yn y gwasanaeth boreol—mae’n dod yn rhan o iaith ac ymddygiad bob dydd yr ystafell ddosbarth.

Dad-drefedigaethu’r cwricwlwm—Sicrhau bod ein Dysgu yn adlewyrchiad gwirioneddol o’n disgyblion

Un o’r meysydd gwaith mwyaf trawsnewidiol yw ein hymdrech barhaus i ddad-drefedigaethu ein cwricwlwm. Mae’n fwy nag ychwanegu ychydig o lyfrau neu wersi newydd yn unig; mae’n cynnwys ailystyried safbwyntiau, adolygu cynrychiolaeth a sicrhau bod disgyblion o gefndiroedd y mwyafrif byd-eang yn gweld eu hunain yn yr hyn maen nhw’n ei ddysgu. Pan fydd plant yn teimlo eu bod yn cael eu cynrychioli, mae eu hymdeimlad o hunaniaeth a pherthyn yn cryfhau. Yn y cyfamser, mae pob disgybl yn cael dealltwriaeth gyfoethocach a chytbwys o’r byd o’u cwmpas.

Hwb i hyder staff trwy hyfforddiant a dysgu ar y cyd

Mae ein staff hefyd wedi bod ar eu taith eu hunain. Gan ddefnyddio adnoddau DARPL, mynychu Cyfres Arweinyddiaeth Uwch DARPL, hyfforddiant gan y Tîm Gyrru Gwrth-hiliaeth a gweithdai gyda Dangos y Cerdyn Coch i Hiliaeth, mae Cymru fel rhan o Gymuned Ymarfer DARPL wedi helpu i fagu hyder cyfunol wrth fynd i’r afael â phynciau sensitif gyda gonestrwydd a pharch. Mae’n galonogol gweld staff yn cofleidio iaith gyffredin, yn herio rhagfarn ac yn modelu ymddygiad cynhwysol. Mae cysondeb ar draws yr ysgol wedi gwneud gwahaniaeth amlwg—mae disgyblion yn ymateb yn gadarnhaol pan fydd pob oedolyn yn anfon yr un neges. Fe wnaethom ni ymchwil gyda staff a disgyblion am darddiad ein henwau a’r hyn maen nhw’n ei olygu. Mae hyn wedi bod yn ffordd o rymuso a chydnabod enwau go iawn disgyblion, wrth ddysgu sut i ddweud enwau ei gilydd yn ffonetig.

Dathlu Cymuned Ein Hysgol

Mae dathlu wedi dod yn rhan mor llawen o’n gwaith cynhwysiant. Mae perfformiadau amlddiwylliannol, digwyddiadau marchnad a dathliadau thematig wedi helpu teuluoedd i rannu eu traddodiadau a’u diwylliannau mewn ffyrdd sy’n ystyrlon ac yn fywiog. Rydyn ni wedi gwylio rhieni yn magu hyder, disgyblion yn gwenu’n llawn balchder, a’r gymuned gyfan yn dod at ei gilydd gyda chwilfrydedd a pharch.

Un o’n hoff brosiectau yw ein gwaith Smeds and Smoos gyda Blwyddyn 1 a Blwyddyn 2. Trwy ddefnyddio’r stori i archwilio undod, gwahaniaeth a chydweithrediad cafwyd sgyrsiau deallus ac ystyriol, gan helpu’r plant i wneud cysylltiadau â themâu byd go iawn mewn ffordd ysgafn a phwerus.

Dysgu trwy Ffydd, Gwerthoedd a Moeseg

Mae ein hwythnosau RVE (Crefydd, Gwerthoedd a Moeseg) yn parhau i gynnig cyfleoedd strwythuredig i ddisgyblion ddysgu am ystod o grefyddau a systemau cred. Mae’r wythnosau hyn yn helpu i leihau camsyniadau ac yn annog plant a staff i fynd i’r afael â gwahaniaethau gydag empathi, chwilfrydedd a dealltwriaeth—sgiliau a fydd yn aros gyda nhw ymhell y tu hwnt i’w blynyddoedd cynradd.

Iaith, Cymuned a Pherthyn Gwirioneddol

Mae Iaith y Mis, gyda chefnogaeth boreau coffi cymunedol, wedi bod yn llwyddiant ysgubol. Mae rhywbeth arbennig am weld teuluoedd yn dod at ei gilydd, clywed disgyblion yn cyflwyno eu hieithoedd ar yr aelwyd gyda balchder, a gwylio perthnasoedd yn tyfu trwy sgyrsiau syml. Mae’r eiliadau hyn yn tanlinellu bod Cadle yn gwneud mwy na dim ond croesawu amrywiaeth ieithyddol—mae’n eu dathlu.

Rydyn ni hefyd wedi gwrando’n ofalus ar leisiau rhieni a disgyblion. Mae holiaduron sy’n canolbwyntio ar berthyn yn Cadle, Abertawe a Chymru wedi helpu i lunio ein gweithredoedd ac wedi tynnu sylw at welliannau amlwg yn y ffordd y mae teuluoedd yn ystyried cynhwysiant.

Mae’r coridor Cynefin yn un arall o’r mannau hudolus hynny lle mae lleisiau’r plant yn disgleirio. Mae eu myfyrdodau ar hunaniaeth a lle i’w gweld ar hyd y coridor, gan ddangos i ni sut maen nhw’n deall eu cysylltiad â’r ysgol, y gymuned a’r wlad. Mae Clwb Cynefin yn ychwanegu haen arall o berthyn, gan gynnig amgylchedd cynnes a chefnogol i ddisgyblion sy’n llywio ieithoedd, diwylliannau neu brofiadau newydd.

Ysgol lle mae pob plentyn yn ffynnu

Wrth i ni edrych yn ôl, mae’n amlwg bod ein hymrwymiad i wrth-hiliaeth a chynhwysiant wedi cael effaith ddofn ar ddiwylliant yr ysgol a’r gymuned ehangach. Mae disgyblion yn teimlo’n ddiogel, yn cael eu gweld a’u grymuso. Mae rhieni yn teimlo eu bod yn cael eu croesawu a’u clywed. Ac mae Ysgol Gynradd Cadle yn sefyll yn falch fel ysgol lle mae amrywiaeth yn cael ei ddathlu, tegwch yn ddisgwyliedig a lle mae gan bawb le.

Mae’r daith hon yn parhau, ond mae’n un sy’n siapio ein hunaniaeth yn y ffordd orau bosibl. Mae Ysgol Gynradd Cadle yn datblygu i fod yn lle i berthyn yn ogystal â dysgu.

Beth fyddwch chi’n ei wneud nesaf yn DARPL?

• I ddarganfod mwy am fynychu Cyfres Arweinyddiaeth Uwch (ELS): https://darpl.cymru/community-of-practice/enhanced-leadership-series/
• I ddarganfod mwy am ymuno â Rhwydwaith Eiriolaeth DARPL (DAN): https://darpl.cymru/community-of-practice/advocacy-network/